Kiedy uczeń może użyć telefonu? Czy smartwatch też obejmuje zakaz? Nowe zasady w podstawówkach

To nie jest zakaz przynoszenia telefonu, ustawa używa innego słowa

To prawdopodobnie najważniejsza różnica pomijana w krótkich informacjach o nowych przepisach.

Nowy art. 98a Prawa oświatowego wprowadza w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży zakaz korzystania z telefonów komórkowych oraz innych wskazanych urządzeń elektronicznych podczas pobytu w szkole związanego z zajęciami.

Nie ma w nim ogólnopolskiego nakazu, by uczeń zostawił telefon w domu.

Różnicę dobrze widać po porównaniu przepisów dotyczących podstawówek i przedszkoli. W przypadku przedszkoli ustawodawca napisał wprost o zakazie wnoszenia oraz korzystania z takich urządzeń. W przepisach dotyczących podstawówek zakaz dotyczy natomiast ich używania.

Ministerstwo Edukacji Narodowej idzie jeszcze krok dalej. W oficjalnym przewodniku dla szkół podstawowych wskazuje, że nie można wprowadzić zakazu wnoszenia urządzeń do szkoły. Resort zwraca uwagę m.in. na dzieci dojeżdżające samodzielnie, które potrzebują możliwości kontaktu z rodzicami przed i po lekcjach.

W praktyce telefon może więc przyjechać z dzieckiem do szkoły. Podczas zajęć i pobytu w placówce ma jednak pozostać nieużywany, na przykład wyciszony lub wyłączony w plecaku albo odłożony w miejsce wskazane przez szkołę.

Smartfon a szkoła podstawowa

Smartwatch też może być objęty zakazem

Drugie zaskoczenie wynika z samej konstrukcji ustawy. Przepis nie kończy się na „telefonach komórkowych”.

Obejmuje również inne urządzenia elektroniczne umożliwiające porozumiewanie się na odległość albo rejestrowanie obrazu lub dźwięku. To oznacza, że ważniejsza od nazwy urządzenia staje się jego funkcja.

MEN w swoim przewodniku wprost wymienia przykłady.

MEN wymienia smartwatche wprost wśród urządzeń objętych regulacją. Zwykły zegarek nie staje się jednak przez nowe przepisy zakazany tylko dlatego, że znajduje się na nadgarstku ucznia. Liczą się jego możliwości.

Smartwatch dla dzieci

Podstawówka ma zakaz z ustawy, a w liceum i technikum działa inna zasada

Trzecia ważna różnica dotyczy wieku uczniów.

Od 1 września ogólnopolski ustawowy zakaz korzystania z urządzeń obowiązuje w szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży oraz odpowiednich szkołach artystycznych.

W szkołach ponadpodstawowych ustawodawca wybrał inne rozwiązanie. To statut szkoły ma określić warunki korzystania z telefonów i podobnego sprzętu albo wprowadzić zakaz ich używania. Nie oznacza to więc automatycznego, identycznego zakazu we wszystkich liceach i technikach w Polsce.

Dlatego dwójka rodzeństwa ucząca się w podstawówce i liceum może od 1 września podlegać innym regułom dotyczącym dokładnie tego samego telefonu.

Zakaz działa nie tylko podczas lekcji

Uczeń nie odzyskuje automatycznie możliwości korzystania z telefonu wraz z dzwonkiem na przerwę.

Według wyjaśnień MEN zakaz obejmuje cały pobyt na terenie szkoły związany z jej działalnością dydaktyczną, wychowawczą lub opiekuńczą. Chodzi więc m.in. o lekcje, przerwy, pobyt w świetlicy czy zajęcia dodatkowe.

Przepisy obejmują także zajęcia wychowawcze organizowane poza terenem szkoły.

Jest jednak wyjątek, który może zaskakiwać: ustawowy zakaz z art. 98a nie obowiązuje automatycznie podczas wycieczek szkolnych. Warunki używania urządzeń na wyjazdach określa statut szkoły i może on wprowadzić własne ograniczenia. Podobne rozwiązanie przewidziano dla internatów.

Dzieci na korytarzu szkolnym

Zakaz telefonu nie jest bezwzględny. Ustawa przewiduje trzy wyjątki

Zakaz korzystania z telefonu w podstawówce nie jest bezwzględny. Ustawa przewiduje trzy sytuacje, w których uczeń może skorzystać z telefonu, aplikacji lub innego urządzenia elektronicznego.

Najprościej pokazuje to tabela:

Pierwszy wyjątek dotyczy więc przede wszystkim codziennych sytuacji szkolnych. Nauczyciel może pozwolić na użycie telefonu, jeżeli urządzenie jest potrzebne do realizacji programu, sprawdzenia wiedzy albo pilnego kontaktu ucznia z rodzicem lub opiekunem.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy technologia jest potrzebna ze względów zdrowotnych, niepełnosprawności lub szczególnych potrzeb ucznia. W takim przypadku dyrektor może wyrazić zgodę na korzystanie ze specjalistycznego urządzenia lub aplikacji mobilnej. Wniosek może złożyć uczeń albo jego rodzic, a ewentualna odmowa wymaga pisemnego uzasadnienia.

Trzecia sytuacja nie dotyczy zwykłego korzystania z telefonu. Chodzi o bezpośrednie zagrożenie zdrowia, życia lub mienia, na przykład konieczność szybkiego wezwania pomocy.

W praktyce nowe przepisy nie powinny więc blokować ani korzystania z technologii potrzebnej ze względów zdrowotnych, ani użycia telefonu w sytuacji awaryjnej. Zakaz ma ograniczać codzienne korzystanie z urządzeń w szkole, a nie uniemożliwiać pomoc w nagłych i uzasadnionych przypadkach.

Czy szkoła może rano zebrać wszystkie telefony?

Nowe przepisy dają dyrektorowi możliwość zorganizowania w szkole miejsca lub miejsc do przechowywania urządzeń uczniów. Nie jest to jednak obowiązek każdej szkoły.

Do wprowadzenia takiego rozwiązania potrzebna jest zgoda rady pedagogicznej i rady rodziców oraz opinia samorządu uczniowskiego. Szkoła musi również określić zasady odkładania i odbierania sprzętu.

Jeżeli taki system zostanie uruchomiony, uczniowie mają obowiązek się do niego stosować. Urządzenia muszą być przy tym przechowywane w sposób chroniący je przed zniszczeniem, zagubieniem oraz dostępem osób nieuprawnionych do zapisanych w nich treści.

MEN wskazuje przy tym, że nauczyciel może polecić uczniowi odłożenie urządzenia w wyznaczonym miejscu, lecz nie ma prawa stosować fizycznego przymusu i siłą odbierać mu telefonu.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)